11 Aralık 2019 Çarşamba
MENÜ
SON YAZILAR

12) MİRAS RİSALESİ

12) MİRAS RİSALESİ:

Rahmân ve Rahîm Allah’ın adıyla.

Bakara 2.180.Birinize ölüm gelir de geride mal bırakmış olursa onu; anası, babası ve en yakınları arasında belirlenmiş paylara göre bölüştürmek, içinizden Allah'tan çekinenler üzerine farz kılınmıştır. (2.181,182*4.7,8,11,12,13,14,33,176)

Bakara 2.181.Bunu duyduktan sonra payları kim değiştirirse günâhı değiştirenlerin boynunadır. Allah, işiten ve bilendir.

Bakara 2.182.Mirası paylaştıran kişi, bir tarafa meyletmekten veya günâha girmekten korkar da mirasçıları uzlaştırırsa, bundan dolayı günâha girmiş olmaz.

Bakara 2.240.Vefat ettiğinde geride eş bırakacak olan erkekler; eşlerinin kendi  evlerinden çıkarılmadan bir yıllık geçimlerinin sağlanmasını vasiyet etsinler. Ama onlar kendiliklerinden çıkarlarsa, onların kendileri hakkında makul kararları uygulamalarından size bir günâh olmaz. Allah, her işinde mükemmel ve her hükmünde tam isabet edendir.

Bakara 2.241.Kocaları tarafından boşanmış kadınların da örfe uygun olarak geçimlerini sağlama hakları vardır ki bunun sağlanması müttakiler üzerine bir borçtur.

Nisa 4.4.Evlendiğiniz kadınlara mehirlerini cömertçe ve gönül hoşluğuyla verin. Şayet onlar mehirlerinin bir kısmını gönül rızasıyla size verirlerse onu da rahatlıkla alıp harcayın. (4.19*60.10)

Nisa 4.7.Ana-babanın ve yakın akrabanın miras olarak bıraktıkları malda; erkek mirasçıların belli bir payı olduğu gibi kız/kadın mirasçıların da belli bir payı vardır. Miras olarak bırakılan mallar az veya çok olsun, bu paylar Allah tarafından farz kılınmıştır. (2.180,181,182*4.8,11,12,13,14,33,176)

Nisa 4.8.Mirasçı olmayan uzak akrabalar ile yetimler ve yoksullar mirasın paylaşımında hazır bulunurlarsa, onlara da az/çok bir şeyler verin ve gönül alıcı sözler söyleyin. (2.180*181,182*4.7,11,12,13,14,33,176)

Nisa 4.9.Geride çaresiz evlatlar bıraktıkları takdirde, onların geleceğinden endişe edecek olanlar, aynı endişeyi diğer insanlar için de taşıyarak Allah’ın emrine itaatsizlikten sakınsınlar ve doğruları söyleyip, doğruları savunsunlar.

Nisa 4.10.Yetimlerin mallarını haksız yere yiyenler, karınlarını ateşle doldurmuş olurlar. Bu yüzden onlar cehennemdeki alevli ateşe atılacaklardır.

Nisa 4.11.(Ey iman edenler!) Allah, miras konusunda çocuklarınızın paylarıyla ilgili olarak size şunları emreder: Erkek çocuğun miras payı kız/kadın çocuğun miras payının iki katıdır. Ölenin erkek çocuğu bulunmayıp da; (iki veya) ikiden fazla kız/kadın çocuğu varsa bunlar mirasın üçte ikisini alırlar. Sadece bir kız/kadın çocuğu varsa, mirasın yarısı ona aittir. Ölenin çocukları varsa, ana-babasının her birinin payı altıda bir olur. Ölenin çocuğu bulunmuyor ve varisler sadece ana ve babası ise, bu takdirde ananın payı üçte birdir, (babanın payı üçte ikidir). Eğer ölenin çocuğu bulunmadığı halde varis olarak kardeşleri varsa o takdirde ananın payı altıda birdir (kalan da babası ve kardeşleri arasında paylaştırılır). Miras payları, ölenin vasiyetinin yerine getirilmesinden ve borçlarının ödenmesinden sonra kalan mallara yapılır. Ana-babanız ve evlatlarınızdan hangisinin size daha faydalı olacağını siz bilemezsiniz. Bu hükümler Allah tarafından farz kılınmıştır. Kuşkusuz Allah, her şeyi hakkıyla bilen ve her hükmünde tam isabet edendir. (2.180,181,182*4.7,8,12,13,14,33,176)         

Nisa 4.12.Çocuğu bulunmayan karılarınızın bıraktıkları mirasın yarısı sizindir (kocanındır), eğer (ölen karılarınızın) çocukları varsa kocanın mirastaki payı dörtte bir olur. Bu taksim, ölenin vasiyetin yerine getirilmesinden ve borçların ödenmesinden sonra kalan mala yapılır. Ölen kocanın çocuğu yoksa; vasiyetin yerine getirilmesin- den ve borcun ödenmesinden sonra, mirasının dörtte biri karılarına aittir, ölen kocanın çocukları varsa karılarının miras payı sekizde bir olur. Evlâdı ve ana-babası olmayarak miras bırakan erkek veya kıza/kadına; “kelâle” yoluyla (“ana bir” kardeşleri) mirasçı oluyorsa; bir erkek kardeşi veya bir kız/kadın kardeşi mirasçı olursa bunların her birinin mirastan payı altıda birdir, ölenin kardeşleri birden fazla iseler; hepsi birlikte mirasın üçte birini eşit olarak paylaşırlar. Bu taksim; mirasçılara zarar vermeyecek şekilde yapılan vasiyetin yerine getirilmesinden ve borçların ödenmesinden sonra yapılır. Bunlar Allah’ın emridir; Allah, her şeyi bilendir, halîmdir. (2.180,181,182*4.7,8,11,13,14,33,176)

Nisa 4.13.Bütün bu hükümler Allah’ın koyduğu sınırlardır. Kim Allah’a ve Rasulüne uyarsa, Allah onları içlerinde ebedi kalacakları, zemininde ırmaklar akan cennetlere koyacaktır, en büyük kurtuluş işte budur. (2.180,181,182*4.7,11,12,14,33,176)

Nisa 4.14.Kim de, Allah’ın koyduğu sınırları aşarak Allah’a ve Rasulüne isyan ederse, Allah onları içlerinde ebedi kalacağı cehenneme sokar, onlar için alçaltıcı bir azap vardır. (2.180,181,182*4.7,8,11,12,13,33,176)

Nisa 4.19.Ey iman edenler! Kadınlara zorla mirasçı olmaya kalkmanız size helâl değildir. İspatlanabilir (açık) bir fuhuş işlemedikçe, karılarınıza vermiş olduklarınızı (mehri) geri almak için onlara baskı yapmayın. Onlarla güzel bir şekilde geçiminizi sürdürün, zira onlardan hoşlanmasanız bile sizin hoşlanmadığınız bir şeyi, Allah’ın sizin için birçok hayra vesile kılmış olabileceğini unutmayın!

Nisa 4.32.Allah’ın bir başkasına, sizden daha fazla verdiği nimetlere imrenip onları temenni etmeyin. Erkeklerin kendi kazandıklarından bir payı, kadınların da kendi kazandıklarından bir payı vardır. Siz çalışın ve Allah’ın lütfundan olanı isteyin. Allah her şeyi hakkıyla bilendir.

Nisa 4.33.Biz, ana-babanın ve yakın akrabaların bıraktıkları mallara mirasçılar belirledik. Kendileriyle (mirasla ilgili) sözleşme yaptığınız kimselere de miras paylarını verin. Unutmayın ki Allah her şeyi şahittir. (2.180181,182*4.7,8,11,12,13,14,176)

Nisa 4.176.(Rasulüm!) Kelâle konusunda senden fetva istiyorlar. De ki “Size fetvayı Allah vermektedir.” Evlâdı ve ana-babası olmayarak miras bırakan erkek veya kıza/kadına; “kelâle” yoluyla (“baba bir” kardeşleri) mirasçı oluyorsa: Ölen kardeşin; sadece bir kız/kadın kardeşi mirasçı olursa onun payı mirasın yarısıdır, kız/kadın kardeşleri birden fazla iseler mirastan payları üçte ikidir. Ölen kardeşin mirasçıları erkek ve kız/kadın kardeşlerden oluşuyorsa; bu durumda erkeğe kızın/kadının iki katı pay verilir. Ölen kız/kadın kardeşin başka mirasçısı yoksa ve sadece erkek kardeşi ona mirasçı olursa, mirasın tamamını alır. Allah, yanılmayasınız diye size böyle açıklıyor. Allah, her şeyi bilmektedir. (2.180,181,182*4.7,8,11,12,13,14,33)

En’am 6.115.Rabbinin sözleri doğruluk ve adalet bakımından sözlerin en mükemmelidir. O’nun sözlerini değiştirmeye kimsenin gücü yetmez. Zira her şeyi işiten ve her şeyi bilen sadece O’dur.

Enfal 8.75.Daha sonra iman edip-hicret eden ve Allah yolunda sizinle birlikte cihad edenler de sizdendir. Ama akraba olan müminler birbirlerine (varis olarak) daha yakındırlar. Şüphesiz Allah her şeyi hakkıyla bilendir.  

Mümtehine 60.10…Bu bakımdan, müşrik kocalarının vaktiyle bu kadınlara vermiş oldukları mehirleri onlara iade edin. Bundan sonra, mehir bedellerini kendilerine ödemek kaydıyla bu kadınları mümin erkeklerin nikâhlamasında bir sakınca yoktur. Diğer yandan, halâ inkâr (etmeye devam) eden kadınları nikâhınız altında tutmayın, onları boşayın ve onlara verdiğiniz mehri geri isteyin. Buna mukabil, iman edip hicret ederek yanınıza gelen ve mümin erkeklerle evlenen kadınların eski (müşrik) kocaları da, o kadınlara önceden verdikleri mehirleri o kadınların yeni kocalarından talep etme hakkına sahiptirler. İşte Allah’ın hükmü budur. O, sizin aranızda adaletle hükmeder, çünkü Allah her şeyi bilendir, hikmet sahibidir. (4.4,19)   

AÇIKLAMA VE YORUM:

*Ölenin mirasının; anası-babası ve en yakınları arasında, belirlenmiş paylara göre bölüştürmek içinizden Allah’tan çekineneler üzerine farz kılınmıştır. (2.180).

*Bunu duyduktan sonra, payları kim değiştirirse günâhı değiştirenin boynuna- dır. (2.181)

*Mirası paylaştıran kişi bir tarafa meyletmekten veya günaha girmekten korkar da mirasçıları uzlaştırırsa, bundan dolayı günaha girmez. (2.182)

*Vefat ettiğinde geride eş bırakacak olan erkekler; eşlerinin kendi evlerinden çıkarılmadan bir yıllık geçimlerinin sağlanmasını vasiyet etsinler. (2.240)

*Kocaları tarafından boşanmış kadınların da örfe uygun olarak geçimlerini sağlama hakları vardır ki bunun sağlanması müttakiler üzerine bir borçtur. (2.241) (Mirasla ve vasiyetle yakın ilgisi nedeniyle âyet buraya konulmuştur.)

*Evlendiğiniz kadınlara mehirlerini cömertçe ve gönül hoşluğuyla verin. Şayet onlar mehirlerinin bir kısmını gönül rızasıyla size verirlerse onu da rahatlıkla alıp harcayın. (4.4)

*Ana-babanın ve yakın akrabanın miras olarak bıraktıkları mal az veya çok olsun, erkek mirasçıların ve kız/kadın mirasçıların belli bir payları vardır ve bu paylar (Allah tarafından) farz kılınmıştır. (4.7)

*Mirascı olmadıkları halde; uzak akrabalar, yetimler ve yoksullar mirasın paylaştırıl- masında orada bulunurlarsa, onlara da az/çok bir şeyler verin ve gönül alıcı sözler söyleyin. (4.8)

*Mirasçılara zarar vermeyecek şekilde, ölenin vasiyetinin yerine getirilmesinden ve borçlarının ödenmesinden sonra kalan mallar mirasçılara taksim edilir. (4.11,12) (Ölenin vasiyeti varislere zara verilecek şekilde abartılı olmamalıdır. Yani “vasiyetin, mirasın 1/3’ünden fazla olmaması” ulemanın ekseriyetinin görüşüdür.)

*İspatlanabilir (açık) bir fuhuş işlemedikçe, karılarınıza vermiş olduklarınızı (mehri) geri almak için onlara baskı yapmayın. (4.19)

1) ÖLEN KİŞİNİN ÇOCUKLARININ MİRAS PAYLARI: (4.11)

A) Ölenin erkek ve kız/kadın çocukları varsa, erkeğin miras payı, kızın/kadının miras payının iki katıdır.

B) Miras bırakanın (ölen erkek veya kadının), erkek çocuğu yoksa:

# Sadece bir kız/kadın çocuğu varsa mirasın yarısı (1/2) onundur. (Mirasın diğer yarısı (1/2) öbür mirasçılarındır.)

# Kız/kadın çocuklar (iki veya) ikiden fazla iseler bunların hepsi birlikte mirasın üçte ikisini (2/3) alırlar. (Kalan üçte birlik (1/3) kısım diğer mirasçılarındır.)

2) ÖLEN KİŞİNİN ANA-BABASININ VE KARDEŞLERİNİN MİRAS PAYLARI: (4.11)

A) Ölenin çocukları ile ana-babası varsa, ana-babanın her birinin mirastaki payı altıda bir (1/6+1/6) olur. (Ana-babanın payından sonra geriye kalan (4/6) çocuklarına payları oranında paylaştırılır.)

B) Ölenin çocuğu yok ve varisler sadece ana-babası ise; bu durumda ananın payı üçte birdir (1/3), babanın payı üçte ikidir (2/3).

C) Ölenin çocuğu yok ve varis olarak kardeşleri ile ana-babası varsa, bu durumda ananın payı altıda birdir (1/6). (Kalan (5/6) babası ve kardeşleri arasında paylaştırılır.)

3) ÖLEN KADININ KOCASININ MİRAS PAYI VE ÖLEN KOCANIN KARILARININ MİRAS PAYLARI: (4.12)

A) Çocuğu bulunmayan karılarınızdan kalan mirasın yarısı (1/2) kocasınındır, ölen karılarınızın çocuğu varsa kalan mirasın dörtte biri (1/4) kocasınındır. (Mirastan arta kalan kısım diğer mirasçılarındır.)

B) Ölen kocanın çocuğu yoksa, karılarının (hepsinin birlikte) mirastaki payları dörtte birdir (1/4). Ölen kocanın çocukları varsa, karılarının (hepsinin birlikte) mirastaki payları sekizde bir (1/8) olur.

4) KELÂLE YOLUYLA MİRASÇI OLANLARIN MİRAS PAYLARI: (4.12 ve 4.176)

A) Evlâdı ve ana-babası olmayarak miras bırakan erkek veya kıza/kadına; “kelâle” yoluyla (“ana bir” kardeşleri) mirasçı oluyorsa: (4.12)

# Bir erkek kardeşi veya bir kız/kadın kardeşi mirasçı olursa bunların her birinin mirastan payı altıda birdir (1/6),

# Ölenin kardeşleri birden fazla iseler; hepsi birlikte mirasın üçte birini eşit olarak paylaşırlar. (1/3)

B) Evlâdı ve ana-babası olmayarak miras bırakan erkek veya kıza/kadına; “kelâle” yoluyla (“baba bir” kardeşleri) mirasçı oluyorsa: (4.176)

# Ölen kardeşin, sadece bir kız/kadın kardeşi mirasçı olursa onun payı mirasın yarısıdır. (1/2)

# Ölen kardeşin, kız/kadın kardeşleri birden fazla iseler mirastan payları üçte ikidir. (2/3)

# Ölen kız/kadın kardeşin başka mirasçısı yoksa ve sadece erkek kardeşi ona mirasçı olursa, mirasın tamamını alır. (1/1)

# Ölen kardeşin mirasçıları erkek ve kız/kadın kardeşlerden oluşuyorsa; bu durumda erkeğe kızın/kadının iki katı pay verilir.

(21.11.2019 Harun Sorkun)

0 Yorum

Yorum Yazın

Email adresiniz paylaşılmayacaktır. *

*

Son
karakter.

*