16/74 NAHL SÛRESİ

(Sûre, Balarısı manasına gelen adını 68’nci âyette geçen Nahl kelimesinden almaktadır. Mekke döneminde nazil olmuştur. Mushaf’da 16’ncı sırada, inişte 74’ncü sıradadır ve 128 âyettir.)

E’ûzu bi’llâhi min’eş-şeytâni’r-racîm/kovulmuş şeytandan Allah’a sığınırım. Bismillâhirrahmânirrahim/Rahmân ve Rahîm Allah’ın adıyla.

1.Allah’ın (Kıyametin kopmasına ait) emri mutlaka gelecektir, onu acele istemeyin. O, onların ortak koştuklarından Sübhân’dır/münezzeh ve Teâlâ/yücedir.                  

2.(O) Emri gereği, “Benden başka ilah olmadığına dair (kullarımı) uyarsınlar ve Bana karşı takvâlı olsunlar” diye melekleri kullarından dilediği kimseye rûh/vahiy ile gönderendir.

3.Gökleri ve yeri bil hakk/hakikat olarak yarattı. O, onların şirk koştuklarından Tealâ/yücedir.

4.O, insanı nutfe’den yarattı. Bir de bakarsın ki o apaçık bir hasımdır.

(NOT: Nutfe’nin; meni-sperm-zigot-döllenmiş yumurta gibi kullanımları vardır. Nutfe’nin geçtiği âyetler: 16.4*18.37*22.5*35.11*36.77*40.67*53.46*76.2*80.19* 86.6)

5.Ve en’âm’ı (koyun, keçi, sığır ve deveyi) sizin için yarattı. Onlarda pek çok yararlar, sizi ısıtan giysiler ve sizin için yiyecekler vardır.

6.Ve sabah otlatmaya götürürken, akşam ağıla alırken sizin için onlarda bir güzellik vardır

7.Ve ancak güçlükle varabileceğiniz yerlere yükünüzü onlar taşır. Muhakkak ki Rabbiniz Raûf’tur/şefkatlidir, Rahym’dir/merhametlidir.

8.Ve atları ve katırları ve eşekleri hem binmeniz hem de zînet/süs için yarattı. O bilmediğiniz daha nice şeyler yaratmaktadır.                  (Bak.6.142*16.5-8,66,80*23.21*36.71-73* 39.6*40.79-80*43.12-13)

9.Ve doğru yolu göstermek Allah’a aittir. Ve ondan sapanlar da vardır. Eğer O dileseydi hepinizi hidâyete/ doğru yola erdirirdi. (Bak.3.129*5.48*6.35,149*10.99* 11.118*13.31*14.4*16.9,93*22.16* 35.8*42.8*74.31)

10.Gökten sizin için yağmuru indiren O’dur. Ondan hem siz içersiniz ve hem de hayvanları otlattığınız bitkiler (istifade ederler).                      (Bak. 6.99*13.17*16.10,65*35.27*39.21)

11.Onunla sizin için; ekinler ve zeytinler ve hurmalar ve üzümler ve her çeşit meyveler biter/yetişir. Şüphesiz ki bunda düşünen bir kavim için âyetler/ibretler vardır.

12.Ve geceyi ve gündüzü ve güneşi ve ayı ve yıldızları sizin hizmetinize sundu: Hepsi O’nun emriye boyun eğmişlerdir. Aklını kullanan bir kavim için şüphesiz ki bunda âyetler/dersler vardır.

13.Ve yeryüzünde sizin için değişik renklerde yarattıkları vardır. Şüphesiz ki bunda öğüt alan bir kavim için âyetler/deliller vardır.     

(Bak. 2.29*16.13*35.27*39.21)

14.Ve O, taze et/balık yemeniz ve içinden giyeceğiniz/ takınacağınız süs eşyası çıkarmanız için denizi de hizmetinize verdi. Ve gemilerin denizde suları yara-yara gittiğini görürsün. Bunlar, O’nun nimetlerinden nasibinizi aramanız ve şükretmeniz içindir.

(Bak. 16.14*17.66*30.46*35.12*45.12)

15.Ve sizi sarsmasın diye yeryüzüne ağır baskılar yerleştirdi ve gideceğiniz yere ulaşmanız için nehirler ve yollar oluşturdu. Umulur ki doğru gidersiniz.  

16.Ve koyduğu alâmetler/işaretler ve yıldızlar/Kutup Yıldızı ile onlar yollarını bulurlar. (Bak.6.97*13.3*15.19*16.15-16*20.53*21.31*27.61* 31.10*41.10*43.10-13*55.5-7*71.19-20*77.27*78.6-7*79.30-33)

17.Yaratan yaratamayan gibi olur mu hiç? Düşünüp öğüt almaz mısınız?

18.Ve eğer Allah’ın verdiği nimetleri saymaya kalksanız, sayamazsınız. Muhakkak ki Allah Gafûr’dur/ bağışlayandır, Rahıym’dir/merhametlidir. 

19.Ve Allah sizin gizlediklerinizi de açıklarınızı da bilir.

(Bak.2.77*3.5*6.3*11.5*14.38*16.19,23*20.7*21.4*24.29*27.25,74*28.69*36.76* 64.4*87.7)

20.Ve Allah’ın peşi sıra (ilâh diye) yalvardıkları hiçbir şey yaratamazlar. Ve onların kendileri yaratılmıştır. (Bak.13.14*16.20,73*25.3*52.35-36)

21.Onlar diri değil ölüdürler. Ve ne zaman diriltileceklerini bilemezler. (Bak. 16.21*27.65)

22.Sizin ilâhınız bir tek ilâhtır. Ahirete inanmayanların kalpleri bunu inkâr ederler. Ve onlar kibirlidirler.

23.Şüphesiz ki Allah, onların gizlediklerini de açıkladıklarını da bilir. Şüphesiz ki O kibirlenenleri sevmez.

(Bak.2.77*3.5*6.3*11.5*14.38*16.19,23*20.7*21.4*24.29*27.25,74* 28.69*36.76*64.4*87.7)

24.Ve onlara/kâfirlere Rabbiniz size ne indirdi? denildiğinde derler ki: Öncekilerin masalları! (Bak. 6.25,45-46*16.24*18.57*41.5)

25.Kıyamet Günü; kendi günâhlarının tamamını yüklendikleri gibi bilgisizlikleri yüzünden saptırdıklarının günâhlarının bir kısmını da yüklenirler. Dikkat edin, ne kötü bir yük yükleniyorlar!                       

(Bak. 4.85,167-168*5.29*6.31*16.25,88*20.100-101*29.13)

26.Onlardan öncekiler de tuzak kurmuşlardı. Allah, onların tuzaklarını temellerinden sarsıp tavanlarını başlarına yıktı. Ve onlara azâp beklemedikleri yerden geldi.                                                                  

27.Sonra Kıyamet Günü Allah onları rezil edecek ve diyecek ki: Uğrunda mücadele ederek Bana ortak koştuklarınız hani nerede? Kendilerine ilim verilmiş olanlar derler ki: Şüphesiz ki bugün bütün rezillikler ve kötülükler kâfirleredir!

28.Melekler zâlimlerin canlarını alırken, onlar teslimiyet içinde derler ki: Biz kötü bir şey yapmıyorduk! Hayır! Şüphesiz ki Allah sizin yaptıklarınızı bilmektedir! (Bak. 4.97*6.22-23,93*7.37*16.28,87*47.27)

29.Ebedî kalmak üzere cehennemin kapılarından girin! Kibirlenenlerin yeri ne kötüdür!

30.Ve takvâ sahiplerine denir ki: Rabbiniz ne indirdi? Derler ki: Hayırlar! Dünyada iyilik yapanlar iyilik bulurlar. Ve ahiret yurdu daha hayırlıdır.  Ve muttâkilerin yurdu ne güzeldir!

31.Girecekleri yer Adn cennetleridir. Altından ırmaklar akar. Onların istedikleri her şey orada vardır. Allah müttâkileri işte böyle mükâfatlandırır. (Adn Cennetleri için: Bak.9.72 Dip Notu)

32.Melekler onların/muttâkilerin canlarını güzellikle alırken derler ki: Selâmün aleyküm! Yaptıklarınıza karşılık cennete girin!                            (Bak. 3.185*6.60-62,93*7.43* 16.32*21.35*29.57*39.42,73*41.30-33)

33.(Kâfirler) İlla meleklerin kendilerine gelmesini veya Rabbinin (helâk) emrinin gelmesini mi bekliyorlar? Onlardan öncekiler de böyle yapmışlardı. Ve Allah onlara zulmetmedi ve lâkin onlar kendilerine zulmediyorlar. (Bak. 2.210*4.160-161*6.146,158* 7.53,160*8.50-51* 9.70*10.44*11.101*16.33,118*18.49* 20.80-81*29.40*30.9*43.76)    

34.Yaptıkları kötülükler kendi başlarına geldi ve alay ettikleri (azâp) onları kuşattı.

35.Ve müşrikler dediler ki: Eğer Allah dileseydi biz ve atalarımız O’nun peşi sıra başka şeylere tapmazdık. Ve O’nun haram kıldıklarından başka bir şeyi de haram kılmazdık! Bunlardan öncekiler de böyle yapmışlardı (suçu Allah’a atmışlardı). Rasûllerin görevi, sadece apaçık tebliğden ibarettir.                                                                                                  (Rasûle düşen apaçık tebliğden ibarettir: Bak:5.67,92,99*13.40*16.35,82*24.54*29.18*36.17* 42.48*64.12*88.21)  

36.Ve andolsun ki Biz her ümmete Allah’a kulluk etmeleri ve tağuttan uzak durmaları için uyaran içlerinden bir Rasûl gönderdik. Onların içinden Allah’ın hidâyet ettikleri kimseler de oldu ve bir kısmına da dalâlet/sapıklık hak oldu. Yeryüzünü dolaşın da yalanlayanların sonunun ne olduğu bir görün. (Bak. 3.137*6.11*7.30*12.109*16.36*22.46*27.69* 30.9,42*35.44*40.21,82* 43.23*47.10)

37.Sen onların hidâyete ermelerini ne kadar çok istesen de muhakkak ki Allah dâlalette olanları/yoldan çıkanları hidâyete erdirmez. Ve onlara yardım edecek kimse de olmaz.

38.”Ve Allah ölen bir kimseyi tekrar diriltmez” diye olanca güçleriyle yemin ettiler. Hayır diriltecektir! Bu O’nun kesin bir vaadidir/sözüdür, hakk’tır/gerçektir. Ve lâkin insanların çoğu bunu bilmezler.             

(Bak. 6.94*7.29,37*16.38*18.48*19.94-95*64.7)

39.Anlaşmazlığa düştükleri konuları onlara açıkça göstermek ve kâfirlerin yalancı olduklarını anlasınlar.

40.Biz bir şeyin olmasını istediğimiz zaman ona Ol! dememiz yeterlidir, o da hemen oluş sürecine girer. (Allah’ın ol! demesiyle ilgili âyetler:              Bak: 2.117*3.47,59*6.73*16.40*19.35*36.82*40.68*54.50)

41.Ve zulme uğradıktan sonra Allah yolunda hicret edenleri dünyada güzel bir yere yerleştiririz. Ve ahiretin mükâfatı daha büyüktür eğer bilselerdi.

42.Onlar/muhacirler sabrettiler ve Rablerine tevekkül ettiler/güvendiler.

43.Kendilerine vahyettiğimiz erkeklerden başkasını senden önce de Rasûl olarak göndermedik. Eğer bilmiyorsanız zikir ehline sorun.    

(Bak. 12.109*16.43*21.7)

44.Biz onlarla/Rasûllerle apaçık belgeler ve zübür/Kitap gönderdik. Sana da zikri/Kur’an’ı indirdik ki, indirilenleri insanlara açıklayasın. Umulur ki düşünüp öğüt alırlar. (Bak. 6.114,126,154*7.52,174*10.5,24*11.1-2* 12.1,111* 16.44,89* 41.2-3)   

45.(Rasûlüm!) Sana sinsice kötü tuzak kuranlar, Allah’ın kendilerini yerin dibine geçirmesinden veya beklemedikleri bir yerden azâbın gelmesinden emin midirler?

46.Veya gezip-dururlarken savamayacakları bir azâbın onları yakalamasından (emin midirler?). Onlar (Allah’ı) aciz bırakamazlar.

47.Yahut korkulu bir bekleyişteyken onları yakalamasından (emin midirler?) Muhakkak ki Rabbiniz Raûf’dur/şefkatlidir, Rahîm’dir/ merhametlidir.

48.Onlar, Allah’ın yarattığı şeylerin gölgelerinin Allah’a secde ederek sağa-sola döndüklerini görmüyorlar mı?

49.Ve göklerde ve yerde bulunan bütün canlılar ve melekler büyüklük taslamadan yescüdü ve lillâhi/ Allah’a secde ederler.

(NOT: Kur’an’da 14 tilavet secdesi vardır ve şunlardır:  7.206*13.15*16.49*17.107*19.58*22.18*25.60*27.24*32.15*38.24* 41.37*53.62*84.21*96.19)

50.Onlar, kendilerine eğemen olan Rablerinden korkarlar ve emredilenleri yaparlar. (Bak. 6.61*16.49-50*19.64*21.27-28*66.6*97.4)

51.Ve Allah dedi ki: İki ilâh edinmeyin. O/Allah, sadece tek bir ilâhtır, yalnız Benden korkun! (Bak. 16.51*17.22,39*21.22*50.26*51.51)

52.Ve göklerde ve yerde ne varsa hepsi O’nundur. Din/kulluk da sadece O’na yapılır. Allah’tan başkasına mı takvâlı oluyorsunuz/ sakınıyorsunuz?  (Bak. 2.255*4.126,131-132,170*16.52*30.26*42.4)

53.Ve sahip olduğunuz bütün nimetler Allah’tandır. Sonra bir sıkıntıya düştüğünüzde yalnız O’na yalvarırsınız.

54.Sonra sizin bu sıkıntınızı giderdiğinde, içinizden bazıları hemen Rablerine şirk/ortak koşarlar. (Bak. 6.63-64*10.12,22-23*11.9*              16.53-54*17.67* 29.65*30.33* 31.32*39.8,49*42.48)

55.Kendilerine verdiğimiz nimetlere nankörlük ediyorlar. Bir süre daha faydalanın, yakında bileceksiniz. (Bak. 10.12,22*16.54-55*17.67*            29.65-66*30.33-34* 31.32*39.8,49*42.48)

56.Ve hiçbir şeyden haberi olmayan (ilâh edindiklerine) kendilerine rızık olarak verdiklerimiz şeylerden pay ayırıyorlar. Allah’a yemin olsun ki, yaptığınız iftiralardan mutlaka hesaba çekileceksiniz.

57.Ve kızları Allah’a yakıştırıyorlar. Sübhânehû/O bundan (çocuk edinmekten) münezzehtir. Ve beğendiklerini (erkek çocukları) kendilerine ayırıyorlar. (Bak. 2.116*6.100*16.57,62*17.40*18.5*19.88-93*                  37.149-157*43.15-17,19*52.39*53.21-22)

58.Ve onlardan birine, bir kızı olduğu müjdelendiğinde öfkeden yüzü kapkara kesilir. (Bak. 16.58-59*43.17-18)

59.Kendisine verilen müjdenin utancıyla kavminden gizlenmeye çalışır. Aşağılanmayı göze alarak onu sağ mı bıraksın, yoksa toprağa mı gömsün? Bakın, ne kötü hüküm veriyorlar. (Bak. 16.58-59*43.17-18)

60.Kötü örnekler âhirete iman etmeyenlere aittir. Ve en yüce örnekler ise Allah’a aittir. Ve O, Azîz’dir/güçlüdür, Hakîm’dir/hikmet sahibiidir.

61.Ve eğer Allah, insanları yaptıkları zulümlerden dolayı hemen cezalandırsaydı, yeryüzünde bir tek canlı bırakmazdı. Ve lâkin Allah onları ilâ ecelim müsemmâ/ belirlenmiş ecellerine kadar ertelemektedir. Onlar; ecelleri geldiği vakit ecellerini ne bir an erteleyebilirler ve ne de bir an öne alabilirler!  (Bak. 6.94*7.29,37*10.105* 16.38,61,87*18.48,58* 19.94-95*35.45*64.7)

62.Ve onlar; kendilerinin hoşlanmadıkları şeyleri Allah’a isnat ediyorlar ve (âhirette) en güzel sonun kendilerinin olduğuna dair yalan söylüyorlar. Onların sonu ateştir/ cehennemdir, şüphesiz ki onlar oraya en önde gideceklerdir. (Bak. 2.116*6.100*16.57,62*17.40*18.5*19.88-93*              37.149-157*43.15-17,19*52.39*53.21-22)

63.Allah’a andolsun ki; Senden önceki ümmetlere de (Rasûl’ler) gönderdik, şeytan onlara amellerini güzel gösterdi. O/şeytan bugün de onların velisidir/ destekçisidir ve onlara elim bir azâp vardır.              (Bak. 6.42-43*8.48*16.63*27.24*29.38*43.36-37)

64.Ve sana bu Kitabı/Kur’an’ı, ihtilafa düştükleri konuları onlara açıklaman ve iman eden kavimlere bir hidâyet/yol gösterici ve rahmet olsun diye indirdik. (Bak. 2.213*4.65,105*6.114*10.57*16.64)

65.Ve Allah gökten indirdiği suyla/yağmurla ölümünden sonra yeryüzüne hayat verir. Şüphesiz ki bunda dinleyen kavimler için âyetler/deliller vardır. (Bak. 6.99*13.17*16.10,65*35.27*39.21)

66.Ve şüphesiz ki en’âm (koyun, keçi, sığır ve deve cinsi hayvanlar)’dan size ibretler vardır. Onların karınlarındaki fışkı ile kan arasından süzülüp gelen halis ve tatlı bir sütü içiriyoruz.                                                    (Bak.6.142*16.5-8,66,80*23.21*36.71-73*39.6*40.79-80*43.12-13)

67.Ve hurma meyvelerinden ve üzümlerden, hem sarhoş eden (zararlı) içecek, hem de güzel rızık elde edersiniz. Şüphesiz ki bunda aklını kullanan bir kavim için âyetler/ dersler vardır.                                      (Bak. 2.219*4.43*5.90-91*13.4*16.67)

68.Ve Rabbin bal arısına şöyle vahyetti: Dağlardan, ağaçlardan ve insanların yapacağı kovanlardan kendine yuva yap!

69.Sonra her türlü üründen ye ve Rabbinin sana gösterdiği yollara koyul! Onların karınlarından çeşitli renklerde çıkan sıvıda/balda insanlar için şifalar vardır. Şüphesiz ki bunda düşünen bir kavim için âyetler/dersler vardır. (Bak. 2.26*6.109*16.68-69*17.41,89*18.54* 22.73* 25.50*          29.41-43*30.58*38.29* 39.27)   

70.Ve Allah sizi yarattı, sonra sizi vefat ettirecektir. Ve içinizden bazılarını bildiklerini bilemez hale geldiği ilâ erzelil umiri/en düşkün çağına kadar yaşatır. Şüphesiz ki Allah Alîm’dir/bilendir, Kadîr’dir/güçlüdür.

(Bak. 16.70*22.5*23.12-14*30.54*36.68*40.67)                                        (NOT: ilâ erzelil umiri/en düşkün çağına kadar tabiri 22.5 de de geçmektedir.)

71.Allah, rızık konusunda bir kısmınızı diğerlerinden üstün kılmıştır. Bol rızık verilenler, alâ mâ meleket eymânüküm/sağ ellerinin sahip oldukları (köleler) kendileriyle eşit oluncaya kadar rızıklarını onlarla paylaşıyorlar mı? Allah’ın nimetlerini inkâr mı ediyorlar?

(NOT: Bazı meallerde: Köleler kendileriyle eşit oluncaya kadar kendilerine bol rızık verilenlerin, rızıklarını onlarla eşit olarak paylaşması gerektiğini söylemektedirler. Bu hatalıdır. Zira bir âyete tek başına meal verilmesi hataya neden olmaktadır. Onun için; konuyla ilgili diğer âyetlere de bakarak âyete uygun/doğru meal vermek gerekir. Buna: Kur’an’a yine Kur’an’la meal vermek! denilmektedir. 17.20-21’de: İnsanların dünyada ve âhirette farklı nimetlere sahip oldukları bildirilmektedir. 30.28’de: Onları (köleleri) birbirinizi saydığınız gibi sayar mısınız? (Hayır!). 43.32’de: Birbirlerine işlerini gördürmeleri için onların bir kısmının derecelerini diğerlerinden üstün kıldık.

(Ve ayrıca; fizikte-müzikte-resimde-sporda vs. herkesin eşit değil ve fakat farklı kılındığı aşikârdır.)

(Bak. 16.71*17.20-21*30.28*43.32)

72.Ve Allah size kendi cinsinizden eşler yarattı; eşlerinizden de size çocuklar ve torunlar verdi ve sizi temiz ve güzel şeylerle rızıklandırdı. Onlar, Allah’ın nimetlerini inkâr ederek batıla mı inanıyorlar?

73.Ve onlar (müşrikler), Allah’ın peşi sıra kendilerine göklerden ve yerden herhangi bir rızık veremeyen ve hiçbir şeye gücü yetmeyen şeylere mi kulluk ediyorlar? (Bak.13.14*16.20,73*25.3*52.35-36)

74.Allah’a hiçbir şeyi örnek vermeyin/benzetmeyin. Muhakkak ki Allah bilir ve siz bilemezsiniz.

75.Allah size bir misal veriyor: Hiçbir şeye gücü yetmeyen ve abden memlûken lâ yakdiru/başkasının boyunduruğunda olan bir köle ile, kendisine verdiğimiz güzel rızıktan açık ve gizli infâk eden (hür) bir kimse hiç eşit olur mu? Hamd/övgüler Allah’a mahsustur. Fakat onların çoğu bunu bilmezler.

76.Ve Allah şu iki adamı misal/örnek veriyor: Bunlardan biri, elinden hiçbir şey gelmeyen ve efendisine yük olan ve gönderildiği işleri başaramayan dilsiz biri. Böyle bir kimse adaleti emreden ve doğru yolda olan birisiyle eşit olabilir mi?

77.Ve göklerin ve yerin gaybı Allah’a aittir. Ve Kıyametin kopması, ancak göz açıp-kapayacak kadar hatta bundan da kısa bir zamanda gerçekleşecektir. Şüphesiz ki, Allah her şeye Kadîr’dir/gücü yetendir. (NOT: Gaybın bilgisi Allah’a aittir. Bak. 11.123 dip notu) (NOT: Son saat/Kıyametin kopmasıyla ilgili âyetler için Bak. 6.31 Dip Notu.).

78.Ve Allah, sizi hiçbir şey bilmez bir halde analarınızın karnından çıkardı. Ve size kulaklar ve gözler ve kalpler/ gönüller verdi. Umulur ki şükredersiniz. (Bak. 16.78*23.78*32.9*67.23*90.8-9)

79.(Allah’ın) emrine boyun eğerek gökte uçan kuşları görmüyorlar mı? Onları Allah’tan başka boşlukta tutan nedir? Şüphesiz ki bunda iman eden bir kavim için âyetler/deliller vardır. (Bak.16.79*24.41*67.19)

80.Ve Allah size evlerinizden bir mesken yaptı. Ve size en’âm (koyun-keçi-sığır-deve) cinsi hayvanların derilerinden seferiyken ve mukimken kolayca kurabileceğiniz evler/çadırlar ve yünlerinden ve yapağılarından ve kıllarından giyim ve ev eşyası yaptı.                                        (Bak.6.142*16.5-8,66,80*23.21*36.71-73*39.6*40.79-80*43.12-13) 

81.Ve Allah yarattığı şeylerden size gölgelik yaptı. Ve sizin için dağlarda sığınaklar/mağaralar yaptı. Ve sizi soğuktan ve sıcaktan koruyacak elbiseler yaptı. Ve harpte sizi koruyacak zırhlar yaptı. Size olan nimetini işte böyle tamamlamaktadır, umulur ki müslüman olursunuz.

82.Eğer yüz çevirirlerse, sana düşen sadece apaçık tebliğ etmektir.

(Rasûle düşen apaçık tebliğden ibarettir: Bak.5.67,92,99*13.40*16.35,82*24.54*29.18*36.17*42.48*64.12*88.21)

83.Onlar Allah’ın nimetlerini bilirler, sonra onu inkâr ederler. Ve onların çoğu kâfirdir. (Bak.6.4*11.17*12.103-106*13.1*16.83*36.46)

84.Ve her ümmetten bir şahit çağırdığımız gün/Mahşer Günü, kâfirlerin mazeret beyan etmelerine ve özür dilemelerine fırsat verilmez.

(Bak. 2.161-162*4.41*16.84-85,89*28.75*30.57*40.49,52*41.24*45.35* 66.7*77.35-36)

85.Ve zâlimler azâbı gördükleri zaman, onların azâpları hafifletilmez ve onlara fırsat verilmez.                                                                                  (Bak. 2.86,161-162*3.77,88*16.85*21.40*32.29*35.36*40.49*43.75)

86.Ve müşrikler, şirk koştuklarını gördükleri zaman derler ki: Rabbimiz! Senin peşinden ortak koşarak yalvardıklarımız işte bunlardır! Onlar (ortak koştukları) derler ki: Siz kesinlikle yalan söylüyorsunuz!

(Bak. 2.166-167*10.28-29*14.22*16.86*17.56*19.82*25.3,18-19*              28.62-64*29.25*30.13*35.14*36.74-75*46.5-6)

87.Ve O Gün (Mahşer Günü) Allah’a teslim olurlar. Ve uydurdukları bütün şeyler (ilâhlar), yüzüstü bırakarak onlardan uzaklaşırlar. (Bak. 6.94*7.29,37*10.105* 16.38,61,87*18.48,58*19.94-95* 35.45*64.7)

88.İnkâr edenleri ve insanları Allah yolundan engelleyenleri, yaptıkları bozgunculuk yüzünden azâp üstüne azâba uğratırız.                          (Bak. 4.167-168*5.29* 16.25,88*29.13)

89.Ve her ümmetin içinden kendilerine bir şahit çıkaracağımız O Gün/Mahşer Günü; seni de onların üzerine şahit getiririz. Ve müslümanlara hidâyet ve rahmet ve müjde olmak üzere her şeyi açıklayan bu Kitabı/Kur’an’ı indirdik. (Bak. 6.97-98,114,126,154* 7.32,52,145,174*9.11*10.5,24*11.12*12.1,111*13.2*16.89*17.12* 30.28*41.2-3)                                                                                           

90.Muhakkak ki Allah; adaleti ve iyilik yapmayı ve akrabaya yardım etmeyi emreder. Ve fahşâyı/hayâsızlığı ve münkeri/fenalığı ve bağy’ı/azgınlığı yasaklar. Size öğüt veriyor, umulur ki anlayıp tutarsınız!

(NOT: Cuma namazında hutbeden sonra bu âyetin önce Arapça metni ve sonra Türkçe meali okunmaktadır ki bu oldukça faydalıdır. Namazlarda Arapça metni okunan diğer âyetlerin de Türkçe meallerinin verilmesinin gerekli ve faydalı ve  zorunlu olduğunu da ifade etmek istiyorum. Umuyorum ki DİB bu çağrıma kulak verir.                                  Bak. 2.83,169*4.43*6.151*7.33*16.90)

91.Ve sözleşme yaptığınızda Allah’a yükümlülüklerinizi yerine getirin. Allah’ı kefil/şahit gösterip pekiştirdiğiniz yeminlerinizi bozmayın. Şüphesiz ki Allah yaptığınız her şeyi bilir. (Bak.2.177,224-225* 3.77*4.2,6,10,33,120*5.1* 6.152*13.20* 16.91*17.34*23.8*70.32)

92.İpliğini sağlam eğirdikten sonra çözüp-bozan kadının durumuna düşmeyin. Bir kavim, diğerinden daha güçlü olduğu için yeminlerini bozarak bir aldatma aracına dönüştürmesin. Allah sizi yeminlerinizle imtihan etmektedir. Aranızda anlaşmazlığa düştüğünüz konuları Kıyamet Günü mutlaka bildirecektir.

93.Ve eğer Allah dileseydi hepinizi tek bir ümmet yapardı. Ve lâkin, dileyeni/isteyeni dalâlette bırakır, dileyeni/isteyeni hidâyette erdirir. Ve yaptıklarınızdan sorumlu tutulacaksınız. (Bak.3.129*5.48*6.35,149* 10.99*11.118*13.31*14.4* 16.9,93*35.8)

94.Ve yeminlerinizi aranızda hile ve aldatma aracı yapmayın, yoksa yere sağlam basmışken ayağınız kayar ve Allah yolundan sapmanın kötü sonuçlarını tadarsınız. Ve büyük bir azâba uğrarsınız.

95.Ve Allah adına verdiğiniz sözü az bir bedele değiştirmeyin. Şüphesiz ki Allah katında olan sizin için daha hayırlıdır. Eğer bunu bilirseniz!

96.Sizin yanınızdakiler tükenir ve Allah’ın katındakiler bâkîdir. Ve sabredenlerin mükâfatlarını, yaptıklarının en güzeliyle vereceğiz.

97.Erkek veya kadın her kim mü’min olarak sâlih amel işlerse ona (dünyada) temiz bir hayat yaşatırız ve (âhiretteki) mükâfatlarını da yaptıklarının en güzeliyle veririz. (Bak 2.62,112*3.15,195*4.57,122, 124-125*5.69*9.121*16.30,41,96-97*17.9*18.2,88* 20.75,112*21.94*24.37-38*29.7*39.10,33-35*40.40* 46.15-16)

98.Fe izâ kara’tel kur’âne festeız billâhi mineş şeytânir racîm/Kur’an okuyacağın zaman kovulmuş şeytandan Allah’a sığın. (Bak. 7.200-201*16.98-100* 23.97-98*41.36*113.1-5* 114.1-6)

(NOT: Kur’an’ı okumaya e’ûzu billâhi mine’ş-şeytâni’r-racîm! diyerek başlamak şarttır! Bu konudaki geniş açıklama Fatiha Sûresinin sonundaki AÇIKLAMALARDA vardır.)

99.Muhakkak ki, iman edenler ve Rablerine tevekkül edenler/güvenenler üzerinde şeytan’ın hiçbir yaptırım gücü yoktur.

100.Onun/şeytanın gücü, sadece onu veli/destekçi edinenler ve (Allah’a) şirk koşanlar için geçerlidir. (Bak. 7.12-18*15.30-42*16.98-100*              17.61-65*34.20-21*38.71-85)

101.Ve Biz bir âyetin yerine başka bir âyet getirdiğimizde                  -Allah ne indirdiğini en iyi bilendir-dediler ki: Şüphesiz ki sen iftiracısın! Hayır, onların çoğu (gerçeği) bilmiyorlar!

(Bak. 2.106*10.15*11.13*16.101)

102.De ki: Onu/Kur’an’ı Rabbinden hakk/gerçek olarak Rûhu’l Kudüs/Cebrail indirdi ki; iman edenlerin imanlarını güçlendirsin ve müslümanlara hidâyet ve müjde olsun. (Bak. 2.87,97*16.89,102*              26.192-195*27.1-2*46.12*53.4-10*81.19-21)

103.Ve andolsun ki onların/kâfirlerin “Bunu/Kur’an’ı ona bir beşer/insan öğretiyor” dediklerini biliyoruz. Kasdettikleri kişinin dili a’cemi’dir/ yabancıdır. Ve bu/Kur’an ise apaçık bir Arapça’dır.                                    (Bak. 6.105*12.2*13.37*16.103*20.113*25.4-6* 26.192-199*39.28* 41.3,44*42.7*43.3*46.12)

104.Muhakkak ki Allah’ın âyetlerine iman etmeyenleri Allah hidâyete iletmez. Onlara elem verici bir azâp vardır.

105.Şüphesiz ki bu yalanı Allah’ın âyetlerini iman etmeyenler uydururlar. Ve işte onlar yalancıdırlar. (Bak. 2.23*6.144*10.38,69*11.13*16.104-105* 17.88* 28.49*46.8*52.33-34)

106.Kim iman ettikten sonra Allah’ı inkâr ederse-kalbi imanla dolu olduğu halde (inkâra) zorlananlar hariçtir-Allah’tan bir gazâb bunların üzerinedir. Ve onlar için büyük bir azâp vardır.

(Bak.3.90-91,106*16.106*42.16*47.32)

(NOT: Allah, iman ettikten sonra dinden dönenlere/mürtede verilecek cezayı bildirmişken bazı insanların mürtedin katli vaciptir gibi sözler söylemesi son derece yanlıştır ve Allah’ın emrine isyan etmektir!)

107.Bu, onların dünya hayatını âhiret hayatına tercih etmeleri yüzündendir. Ve şüphesiz ki Allah, kâfirler topluluğunu hidâyete iletmez.  (Bak. 2.86,161-162*3.86-91*4.17-18*10.7-8*14.2-3*10.7-8*              16.83-86,106-108*25.68-71)

108.İşte onlar; Allah’ın kalplerini ve kulaklarını ve gözlerini mühürlediği kimselerdir ve onlar gafillerin ta kendileridir.                               

(Bak.2.6-7*4.17-18*7.101,193,198*9.87,93*10.7-8,74*16.106-109* 17.46*18.57*25.68-71*30.58-59*32.22*40.35*41.5* 47.16*63.3)

109.Şüphesiz ki onlar âhirette hüsrana uğrayacaklardır.

110.Sonra şüphesiz ki Rabbin eziyete uğramalarının ardından hicret edenlerin sonra cihat edenlerin ve sabredenlerin yanındadır. Şüphesiz ki Rabbin Gafûr’dur/ bağışlayandır, Rahîm’dir/merhametlidir.

111.O gün (Mahşer Günü), herkes kendini kurtarmaya çalışır. Ve herkese amellerinin karşılığı eksiksiz ödenir ve kimseye zulmedilmez.

112.Ve Allah, halkı güven ve huzur içinde yaşayan ve rızıkları her yerden bol-bol gelen bir şehri misal veriyor. Allah’ın nimetlerine nankörlük etmeye başladılar. Allah, yaptıklarından dolayı onlara açlık ve korku elbisesi giydirdi. (Bu bir deyimdir ve: Açlık ve korku içine soktu! demektir.) (Bak. 14.28*16.112*34.15-17)

113.Andolsun ki onlara kendi içlerinden Rasûlü geldi, onu yalanladılar. Ve onlar zulüm yaparken azâp onları yakaladı. 

114.Allah’ın size verdiği rızkın helâl ve temiz olanlarından yiyin. Eğer Allah’a kulluk ediyorsanız O’nun nimetlerine şükredin.                     

(Bak. 2.168,172*5.88*6.142*16.114*67.15)

115.O/Allah size sadece şunları yemenizi haram kılmıştır: Leşi (ölmüş hayvan etini) ve kanı ve domuz etini ve Allah’tan başkası adına kesilen hayvanların etini. Kim başkasının hakkına tecavüz etmeden ve haddi aşmadan yemek zorunda kalırsa, şüphesiz ki Allah Gafûr’dur/bağışlayandır, Rahim’dir/merhametlidir.

(NOT: HARAM OLAN YİYECEKLER: Bak.2.173*5.3-5,87*6.121,143-146*10.59* 16.115-116* 22.30*66.1 Bakara sûresinin sonunda açıklama yapılmıştır.)

116.Ve dillerinizin uydurduğu yalana dayanarak: Şu helâldir ve şu haramdır! diyerek, Allah’a yalan iftira etmeyin. Şüphesiz ki Allah’a yalan uyduranlar kurtuluşa eremezler.                                 

117.Ve onlar için çok az bir (dünya) menfaatı, (âhirette) elîm bir azâp vardır. (Bak. 2.126*3.196-197*16.117*31.24)

118.Sana bu anlattıklarımızı daha önce Yâhûdilere haram kıldık. Biz onlara zulmetmedik ve lâkin onlar kendilerine zulmettiler.                

(Bak. 4.160-161*6.146*7.160*16.118*20.80-81)   

119.Sonra muhakkak ki Rabbin, bir cahillikle kötülük yapan sonra tevbe edip durumunu düzeltenleri bağışlar. Şüphesiz ki Rabbin, Bundan (tevbeden) sonra Gâfur’dur/bağışlayandır, Rahim’dir/merhametlidir.

(Bak. 2.160*4.17*6.54*16.119)

120.Şüphesiz ki İbrahim hânîf/Allah’ı birleyen olarak Allah’a yönelen bir ümmetti/önderdi. Ve hiç müşriklerden olmadı. (Bak. 2.135*3.67,95*4.125*6.79,161*16.120,123*22.78)

121.O, kendisini (Rasûl) seçen ve dosdoğru yola yönelten (Allah’ın) nimetlerine daima şükrederdi. (Bak. 6.161*16.121)

122.Biz bu dünyada ona iyi bir (makam) verdik, şüphesiz ki âhirette sâlihlerdendir.  

123.Sonra sana şunu vahyettik: Hanîf olan İbrahim’in dinine tabî ol! Ve o hiç müşriklerden olmadı!

(Bak. 2.135*3.67,95*4.125*6.79,161*16.120,123*22.78)

124.Cumartesi (avlanma) yasağı, o konuda ihtilafa düşenlere konuldu. Rabbin, Kıyamet Günü onların ihtilaf ettikleri konularda hükmünü verecektir. (Bak. 2.65-66* 4.47,154*7.163*10.93*16.124*32.25* 39.46*45.17)

125.Rabbinin yoluna hikmetle ve güzel öğütle davet et ve onlarla en güzel şekilde mücadele et! Şüphesiz ki Rabbin yolundan sapanları en iyi bilendir. Ve O, doğru yolda olanları da en iyi bilendir. (Bak:2.272*6.117*10.108* 16.125*17.15,97*27.92*28.56,85*39.41*68.7)

126.Ve eğer karşılık verecekseniz size yapılanın misli/benzeri kadar karşılık verin. Ve eğer sabrederseniz, sabredenler için bu daha hayırlıdır.

(Bak.2.194*5.45*16.126*22.60*42.40-43)                                         127.Sabret! Senin sabrın yalnız Allah’ın yardımıyladır. Ve onlara karşı üzülme! Kurdukları tuzaktan dolayı da sıkıntı duyma.   

(Bak.6.33-34*10.65,109*15.97-99*16.127*26.3-4*27.70*35.8*36.76* 70.5*74.7)                                                                           

128.Muhakkak ki Allah, takvâ sahipleriyle ve iyilik yapanlarla beraberdir.

(Bak. 7.56*8.12*9.40*11.115*16.128*26.61-62*29.69)

(Gözden Geçirme-2025)