21/79 ENBİYÂ SÛRESİ

(Enbiya, Nebiler/Peygamberler demektir ve sûrede Hz. İbrahim başta olmak üzere onyedi Nebinin/Peygamberin adı geçmektedir ve birçok Nebinin/Peygamberin kıssası anlatılmaktadır. Mekke döneminde nazil olmuştur. Mushaf’da 21’nci, inişte 79’ncu sıradadır ve 112 âyettir.)

E’ûzu bi’llâhi min’eş-şeytâni’r-racîm/kovulmuş şeytandan Allah’a sığınırım. Bismillâhirrahmânirrahim/Rahmân ve Rahîm Allah’ın adıyla.

1.İnsanların hesap vakti yaklaştı ve onlar gaflet içinde aldırmıyorlar. (Bak. 21.1*47.18*53.57*54.1-2)

2.Rablerinden kendilerine gelen her yeni mesajı/uyarıyı alaya alarak dinliyorlar. (Bak. 11.27*14.10-11*17.94*21.2*23.24*25.41* 26.5,154,186*36.15,46*37.14*38.8* 54.24-25*64.6)

3.Onların kalpleri oyunda-oynaştadır. Ve o zâlimler gizlice fısıldaşarak: Bu da sizin sizin gibi bir beşer/insan değil mi? Ve siz göz göre-göre sihre mi kapılacaksınız? (Bak. 14.11*17.94-95*21.3*23.24,33-34,47* 26.154,186*36.15*54.24-25*64.6)

4.Dedi ki: Rabbim gökte ve yerde konuşulan her sözü bilir. O, Semî’dir/işitendir, Alîm’dir/bilendir!  (Bak.2.77*3.5*6.3*11.5*14.38*16.19,23*20.7*21.4*24.29*27.25,74* 28.69*36.76*64.4*87.7)

5.Dediler ki: Hayır! Bu söylenenler karmakarışık rüyalardır. Onu kendisi uydurmuştur, o bir şair olmalı. Öncekiler (Rasûller) gibi bize bir âyet/mucize getirsin! (Bak. 11.13*17.88*21.5*25.4*32.3*46.8*52.30,33-34* 69.41)

6.Onlardan önce helâk ettiğimiz beldelerin halklarından hiçbiri iman etmemişti. Onlar mı iman edecekler?

7.Ve senden önce gönderdiğimiz (elçiler) sadece erkeklerdi. Eğer bilmiyorsanız zikir/Kitap ehline sorun. (Bak. 10.94*12.109*16.43*21.7)

8.Biz onları/Rasûlleri, yemek yemeyen cesetler/bedenler  yapmadık. Ve onlar ölümsüz değillerdi. (Bak.21.8,34*25.7,20*29.57)

9.Sonra onlara verdiğimiz sözü tuttuk. Onları ve dilediğimiz/lâyık olan kimseleri kurtardık. Ve müsrifleri/ aşırılık yapanları helâk ettik.

(Bak. 7.64,72,83,165*11.58,66,94*21.9)

10.Andolsun ki size bir Kitap indirdik, içinde zikriniz/ akılda tutacağınız mesajlar var. Hâlâ aklınızı kullanmayacak mısınız? (Bak 21.10*43.44)

11.Biz, zâlim olan nice kentleri kırıp-geçirdik ve onlardan sonra başka kavimler yarattık.                                                                                    (Bak. 4.133*11.67,94*17.17*21.11*22.45,48*29.31*65.8)

12.Onlar, azâbımızı hissettikleri zaman orayı hızla terk ediyorlardı.

13.Terk etmeyin! Size nimet verilen yurtlarınıza dönün. Umulur ki hesaba çekileceksiniz! 

14.Dediler ki: Eyvahlar olsun bize! Biz gerçekten zâlim kimselermişiz! (Bak. 21.14,46)

15.Biçilmiş ekin haline veya sönmüş ateşe çevrilinceye kadar onların feryatları kesilmedi.

16.Ve biz gökleri ve yeri ve bu ikisi arasındakileri bir oyun olsun diye yaratmadık. (Bak. 3.190-191*21.16*30.8*38.27*44.38-39)

17.Eğer bir eğlence edinmek isteseydik onu kendi katımızdan edinirdik, eğer yapmak isteseydik yapardık. (Bak. 21.17*38.27*44.39)

18.Hayır! Hakkı bâtılın başına çalarız, onu mahfederiz, böylece (bâtıl) yok olup gider. Ve yakıştırdığınız vasıflardan dolayı yazıklfar olsun size. (Bak. 7.118*17.81*21.18*34.49*42.24)

19.Ve göklerde ve yerde ne varsa hepsi O’nundur. Ve O’nun katında olanlar, O’na kulluk etmekten kibirlenmezler ve usanmazlar.                      (Bak. 4.172*7.206*16.49*17.44*21.19-20*30.26*39.75*40.7* 41.38)

20.Gece-gündüz, aralıksız O’nu tesbih ederler/ yüceltirler.

21.Yoksa onlar, yeryüzünden birtakım ilâhlar edindiler de ölüleri onlar (o ilâhlar) mı diriltecek?

22.Eğer ikisinde (yerde ve gökte) de Allah’tan başka ilâhlar olsaydı ikisi (yer ve gök) de fesada uğrardı. Arşın Rabbi olan Allah Sübhandır/noksanlıktan uzaktır, onların yakıştırdıkları şeylerden uzaktır.

(Bak. 16.51*17.22,39,42-43*21.22*23.91*50.26* 51.51)

23.O/Allah, yaptıklarından sorumlu olmaz, onlar ise yaptıklarından sorumlu tutulacaklardır.          

24.Yoksa O’nun peşi sıra ilâhlar mı edindiler? De ki: Delilinizi getirin! Bu benimle birlikte olanların ve benden öncekilerin zikri/vahyi budur. Hayır! Onların çoğu bu hakkı/gerçeği bilmezler ve ondan yüz çevirirler.     

(Bak. 21.24*28.74-75)

25.Biz, senden önce gönderdiğimiz Rasûllerin hepsine şunu vahyettik: Benden başka ilâh yoktur, yalnız Bana kulluk edin! (Bak. 21.25*43.45)

26.Dediler ki: Rahman çocuk edindi! O, sübhandır/ noksanlıktan münezzehtir. Hayır onlar/melekler, O’nun ikram ettiği kullarıdır. (Bak.2.116*4.172*16.57*21.26*43.19)

27.Onlar/melekler O’nun sözünün önüne geçmezler ve O’nun emriyle hareket ederler. (Bak. 16.49-50*19.64*21.27*66.6)

28.O, onların önlerindekini de arkalarındakileri de bilir. Onlar, O’nun razı olduklarından başkasına şefaat/ aracılık edemezler. Ve onlar, O’nun haşmetinden saygıyla titrerler.                                                         

(NOT: Şefaat yetkisi sadece Allah’a mahsustur. Mahşerde şefaat edeceğini söyleyen sahtekârlara/müşriklere kanmayın. İlgili âyetler için Bak. 2.255 notu)

29.İçlerinden her kim: O’nun peşi sıra ben de bir ilâhım! derse onu cehennemle cezalandırırız. Biz zâlimleri işte böyle cezalandırırız.          (Bak. 4.48,116*6.88*21.29*39.65)

30.O kâfirler görmezler mi ki, gökler ve yer başlangıçta bitişikken Biz onları ayırdık ve canlı olan her şeyi sudan yarattık. Hâlâ iman etmiyorlar mı? (Bak. 21.30*24.45)

31.Sarsıntıların etkisini azaltması için yeryüzüne sağlam dağlar yerleştirdik. Gidecekleri yere ulaşmaları için vadiler ve yollar açtık. (Bak.13.3*15.19*16.15,16*20.53*21.31*27.61*31.10*41.10*43.10-13* 71.19-20*77.27*78.6-7*79.30-33)

32.Ve semayı/gökyüzünü korunaklı bir tavan yaptık. Onlar O’nun/Allah’ın bu âyetlerinden/delillerinden yüz çeviriyorlar.                            

(Bak. 12.105,106*21.32*41.12*50.6*51.47)

33.Ve geceyi ve gündüzü ve güneşi ve ayı yaratan O’dur. Bunların her biri kendi yörüngesinde yüzmektedir. (Bak. 2.164*3.190*6.96*10.5*17.12*21.33*25.62*36.37-40*39.5*41.37*55.5)

34.Ve senden öncekilerden hiçbir insana da ölümsüzlük vermedik. Sen ölürsen onlar ebedî mi yaşayacaklar?  (Bak.21.8,34*3.185*21.34*25.7,20*29.57*52.30-31* 55.26-27)

35.Her nefis/can ölümü tadacaktır. Sizi şerle ve hayırla imtihan ediyoruz. Bize döndürüleceksiniz. (Bak. 3.185*6.60-62,93*16.32*21.35*29.57*39.42)

36.O kâfirler seni gördüklerinde: İlâhlarınızı diline dolayan bu mu? diyerek seninle alay ediyorlar. Ve onlar Rahman’ın zikrini/Kur’an’ı inkâr ediyorlar. (Bak. 21.36*25.41)

37.İnsan aceleci yaratıldı, size âyetlerimi göstereceğim, acele (gelmesini) istemeyin. (Bak. 10.11*17.11*21.37)

38.Diyorlar ki: Eğer doğru söylüyorsanız bu vaad/tehdit ne zaman gelecek? (Bak. 10.48*21.38*27.71*34.29*36.48*67.25)

39.O kâfirler, yüzlerinden ve sırtlarından ateşi savamayacakları ve yardım göremeyecekleri o günü/vakti keşke bilselerdi!                    

(Bak. 7.41*14.50*21.39*29.55*39.16)

40.Doğrusu onlara (azâb) ansızın gelecek ve onları şaşkına çevirecektir. Artık ne onu geri çevirmeye güçleri yetecek ne de onlara mühlet/süre tanınacaktır. (Bak. 3.87-88*7.187*21.40*35.36*40.49*43.75*47.18)

41.Ve doğrusu, senden önceki birçok Rasûlle de alay edilmişti. Alay ettikleri şey alay edenleri kuşattı. (Bak. 6.10*13.32*15.11,95*21.41*36.30)

42.De ki: Gece-gündüz, sizi Rahman’ın azâbından kim koruyabilir? Ama onlar Rablerinin zikrinden (Kur’an’dan) yüz çeviriyorlar.

(Bak. 7.4*19.45*21.42*33.17*35.2* 39.38*67.16-17,20-21)

43.Yoksa onların Bize karşı koruyacak ilâhları mı var? Onların kendilerine bile faydaları olamaz, Bizden de yardım göremezler.     

(Bak. 7.191-192,197*21.43*36.74-75)

44.Doğrusu bunları ve atalarını Biz yaşattık. Nihayet onlara ömür uzun geldi. Ama, yeryüzünü etrafından eksilttiğimizi görmüyorlar mı? O halde bunlar mı Bize galip gelecekler? (Bak. 13.41*21.44*46.27)

45.De ki: Ben sizi sadece vahiyle uyarıyorum.Ve sağırlar ne kadar uyarılsalar da çağrıyı/daveti duymazlar!

(Bak. 21.45*24.63*25.77*27.80*30.52)

46.Ve onlara Rabbinin azâbından azıcık dokunsa derler ki: Vay bizlere, muhakkak ki biz zâlimlermişiz! (Bak. 21.14,46)

47.Ve Kıyamet Günü öyle doğru, öyle hassas teraziler kuracağız ki, hiç kimse zerre kadar haksızlığa uğratılmaz. Ve hardal danesi kadar bile olsa iyi ve kötü, yapılan her şeyi bu terazide tartacağız. Ve hesap görücü olarak Biz yeteriz.

(NOT: Kıyamet Günü hassas teraziler kurulur ve hiç kimse zerre kadar bir haksızlığa uğratılmaz. Çünkü; Rabbimiz olan Allah adildir! (Bak. 4.40*7.8-9*10.47* 18.49*21.47*23.102-103*31.16*39.69*101.6-9)

48.Ve andolsun ki, Biz Mûsâ ile Hârûn’a furkân’ı/hakkı batıldan ayıran kitabı ve muttâkiler için bir ışık ve öğüt verdik.                                          (Bak. 2.53,185*3.4*21.48*25.1)

49.Onlar Rablerinin korkarlar. Ve gayb/idraki aşanlardan olan Son Saat’ten/Kıyamet Saatinden titrerler.

(Bak. 21.49*35.18*36.11*50.33*67.12)

50.Ve bu (Kur’an), Bizim indirdiğimiz bereketli bir zikirdir/bilgidir. Siz bunu inkâr mı ediyorsunuz? (Bak. 6.90,92*7.2*21.50*38.29)

51.Ve andolsun ki Biz İbrâhîm’e daha önce rüşt/olgunluk verdik. Ve Biz onu biliyorduk.

(Bak. 6.74-79*16.120-122* 19.42*21.51* 26.70-71*37.83-87*43.26)

52.O vakit babasına ve kavmine dedi ki: Bu tapındığınız heykeller de nedir?

53.Dediler ki: Biz atalarımızı bunlara tapıyor bulduk!

(NOT: Allah’ın dini yerine atalar dinine uyanlar için:

Bak. 2.170*5.104*7.28*10.78*11.53-54,62,87*26.70-74*31.21*34.43* 37.69-73*43.22-23)

54.Dedi ki: Andolsun ki siz de atalarınız da apaçık bir sapıklığın içindesiniz!

55.Dediler ki: Sen gerçeği mi getirdin, yoksa bizimle oyun mu oynuyorsun?

56.Dedi ki: Asla! Sizin Rabbiniz göklerin ve yerin Rabbidir ki onları O yaratmıştır. Ve ben buna şahitlik edenlerdenim!

57.Ve Allah’a yemin olsun ki siz gittikten sonra putlarınıza bir plan/oyun kuracağım!

58.Derken putların hepsini paramparça etti. Yalnız kendisine sorsunlar diye büyük puta dokunmadı.

59.Dediler ki: Bunu ilâhlarımıza kim yaptıysa şüphesiz ki o zâlimlerden biridir!

60.Dediler ki: İbrahim adındaki bir gencin onları diline doladığını duyduk!

61.Dediler ki: Onu getirip halkın huzuruna çıkarın, belki onlar şahitlik ederler!

62.Dediler ki: Ey İbrahim! İlâhlarımıza bunu sen mi yaptın?

63.Dedi ki: Belki şu en büyükleri yapmıştır siz onlara sorun eğer konuşabiliyorlarsa! (Kavmiyle alay ediyor!)

(NOT: İbrahim a.s.’ın kavmiyle alay ettiğini gösteren âyetlere örnekler: 6.76-78*21.63*37.89)

64.Vicdanlarının sesine uyarak dediler ki: Şüphesiz ki zâlimlik eden bizleriz!

65.Sonra eski inançlarına dönerek (dediler ki): Sen de biliyorsun ki onlar konuşamazlar!

66.Dedi ki: Allah’ın peşi sıra size bir faydası veya bir zararı dokunmayan bu şeylere niçin tapıyorsunuz?  (Bak. 6.71,83*21.66-67)

67.Size de yazıklar olsun, Allah’ın peşi sıra tapındığınız şeylere de yazıklar olsun! Siz hala aklınızı kullanmayacak mısınız?

68.Dediler ki: İlâhlarınıza yardım etmek için bir şey yapmak isterseniz onu (İbrahim’i) yakın! (Bak. 21.68-69*29.24*37.97-98)

69.Dedik ki: Ey ateş! İbrahim’e karşı serin ve selamet ol!

70.Ve ona tuzak kurmak istediler, Biz de onları hüsrana uğrattık.

(Bak. 21.70-71*37.98*52.42)

71.Ve onu ve Lût’u kurtardık ve âlemler/insanlar için bereketli kıldığımız topraklara ilettik. (Bak. 17.1*21.71,81)

72.Ve ona/İbrahim’e İshâk’ı ve torunu Yakûp’u bahşettik ve onların hepsini sâlih kimseler yaptık. (Bak. 6.84*11.71*19.49*21.72*29.27)

73.Ve onları emrimizle herkese yol gösteren önderler yaptık. Ve onlara hayırlı işler yapmalarını ve ikâmes salâti/o namazı dosdoğru kılmalarını ve o zekâtı vermelerini emrettik. Onlar Bize ibadet eden kimselerdi.

(Bak. 2.45,83*5.12*20.14*21.73*98.5)

74.Ve Lût’a da hüküm ve ilim verdik. Onu pis işler yapan (homoseksüel) bir beldeden kurtardık. Şüphesiz ki onlar fâsık ve kötü bir kavimdi.  

(Bak. 2.129*12.22*21.74,77*29.26)

75.Ve onu (Lût’u) rahmetimize aldık, çünkü o sâlihlerdendi. (Bak. 21.75, 86)

76.Ve daha önce Nûh da Bize dua etmişti. Biz de onun duasını kabul etmiş; kendisini, ailesini ve ona inananları büyük sıkıntılardan kurtarmıştık. 

(Bak. 21.76*37.76*54.9-13*71.26-28)

77.Ve âyetlerimizi yalanlayan kavmine karşı ona/Nûh’a yardım ettik. Muhakkak ki onlar kötü bir kavimdi. Biz de onların hepsini (suda) boğduk.

(Bak. 7.64*21.74,77*54.9-13*71.28)

78.Ve Dâvûd’u ve (oğlu) Süleymân’ı da (hatırla). Hani kavminin koyunlarının otladıkları ekin hakkında hüküm veriyorlardı. Ve Biz de onların verdiği hükme şahit idik.                                                             

(SÜLEYMÂN KISSASI İÇİN BAK.: 21.78-82*27.15-44*34.10-19*38.17-26)

79.İkisine de ilim ve hikmet verdiğimiz halde Süleyman’a doğru hüküm vermeyi iyice öğrettik. Dâvûd ile birliktâ tesbih etsinler diye dağları ve kuşları emrimiz altına aldık. Ve bunları Biz yaptık.

80.Ve sizi savaşta koruyacak zırh yapma sanatını ona öğrettik. Şükredecek misiniz? (Bak. 21.80*34.11)

81.Ve Süleymân’ın emrine şiddetli esen rüzgârı (fırtınayı) verdik. Onun emriyle bereketli topraklara doğru eserdi. Ve Biz her şeyi biliriz.      

(Bak. 17.1*21.71.81*34.12*38.36)

82.Ve dalgıçlık yapan ve başka işleri de yapan şeytanları (şeytanlık yapan insanları) da onun emrine verdik. Biz onları gözetim altında tutuyorduk. (Bak.21.82*34.13)

83.Ve Eyyûb’u da (hatırla!) Bir zamanlar Rabbine dua etti: Bana bir dert/hastalık geldi, Sen merhametlilerin en merhametlisisin! 

84.Onun duasına icabet/kabul ettik ve ondaki sıkıntıyı giderdik. Katımızdan bir rahmet ve kulluk edenler için öğüt olsun diye ona ailesini ve onlarla birlikte bir mislini daha verdik. (Bak. 6.17*10.107*21.83-84*38.44)

85.Ve İsmâil’i ve İdrî’i ve Zülkifl’i de hatırla! Hepsi sabredenlerdendi.

(Bak. 19.56*21.85)

86.Ve onları rahmetimizle kuşattık, muhakkak ki onlar sâlih kimselerdi.

87.Ve Zünnûn’u (balığın yuttuğu Yûnus’u) da hatırla! Hani o bir gün öfkelenerek çekip gitmişti de Bizim ona hesap sormayacağımızı sanmıştı. Sonra karanlıklar içinde (balığın karnında) şöyle dua etmişti: Senden başka ilâh yoktur. Sen Sübhân’sın/noksanlıktan münezzehsin. Gerçekten ben zâlimlerden oldum.

(Bak. 21.87*37.139-148*68.48)

88.Onun duasına icabet/kabul ettik ve onu üzüntüden kurtardık. Ve mü’minleri işte böyle kurtarırız. (Bak.21.88*37.139-148)

89.Ve Zekeriyâ’yı da hatırla! Hani o Rabbine dua etmişti: Rabbim! Beni tek başıma bırakma! Ve Sen vârislerin en hayırlısısın!

90.Biz de onun duasına icabet/kabul ettik ve ona Yahyâ’yı verdik. Ve onun için eşini ıslah ettik (çocuk doğurmaya uygun hale getirdik). Şüphesiz ki bunlar hayırda yarışan, (merhametimizi) uman, (azâbımızdan) korkan ve Bize karşı derin saygı duyanlardı. (Bak.19.2-10*21.89-90)

91.O ki (Meryem) iffetini korudu Biz ona ruhumuzdan üfledik ve onu ve oğlunu/İsâ’yı bütün insanlar için bir âyet/mucize yaptık.

(Bak. 3.45-47*4.171*21.91*23.50*66.12)

92.Şüphesiz ki sizin bu ümmetiniz tek bir ümmettir ve Ben de sizin Rabbinizim. Bana kulluk edin. (Bak.2.213*21.92-93*23.52-53*51.56)

93.Ve din konusunda aralarında ayrılığa düştüler. Hepsi Bize dönecektir. (Bak.2.213*6.159*11.118-119*21.93*23.53)

94.Kim mü’min olarak sâlih amel işlerse onun çabası inkâr  edilmez. Ve şüphesiz Biz onları yazmaktayız.      

(Bak.7.170*11.115*12.90*16.97*17.13*18.30,49*21.94*36.12*40.40*43.80* 50.18*54.52-53*72.13*82.10-12)

95.Ve helâk ettiğimiz bir beldenin yeniden eski haline gelmesi asla mümkün değildir, haramdır.

96.Nihayet Ye’cûc ve Me’cûc’ün önü açıldığı zaman her tepeden akın ederler. (Bak. 18.94-98*21.96)

(NOT: Ye’cûc ve Me’cûc için Bak. 18.94 Notu.)

97.Gerçek vaad/Kıyamet yaklaştığında kâfirlerin gözleri fal taşı gibi açılır (derler ki): Yazıklar olsun bize! Bundan gafilmişiz. Hayır, biz kendimize zulmetmişiz! (Bak.14.42*19.39*21.1,97*37.20*50.22*53.57)

98.Siz ve Allah’ın peşi sıra taptıklarınız cehennemin yakıtı olarak oraya gireceksiniz. (Bak. 19.70-71*21.97-99* 39.60*92.14-15)                           

99.Eğer onlar/taptıklarınız gerçek ilâh olsalardı asla oraya girmezlerdi. Hepsi orada ebedî kalacaklardır. (Bak.      2.23-24*21.99*37.20-24)

100.Onlar orada iniltiden başka hiçbir şey işitmezler. (Bak.11.106*21.100)  

101.Şüphesiz ki katımızdan esenlik takdir ettiklerimiz oradan/ cehennemden uzak tutulacaktır. (Bak 4.31*21.101*53.32)

102.Onlar onun/cehennemin uğultusunu bile duymazlar. Ve onlar, canlarının istediği nimetler içinde ebedî kalırlar. 

103.En büyük dehşet bile onları üzmez. Melekler: Bu size vaad edilen (mutlu) gündür! diyerek onları karşılarlar.

104.Biz o gün/Mahşer Günü, kitap sayfalarını dürer gibi göğü düreceğiz. Onu ilk baştan yarattığımız gibi tekrar  yaratacağız. Bu Bizim katımızdan verilmiş bir sözdür.

105.Ve andolsun ki Biz zikirden sonra, Zebûr’da da yazdık ki; Bu yerin varisleri sâlih kullarım olacaktır! (Bak. 7.129,137*21.105*24.55*28.5)

106.Şüphesiz ki bunda kulluk eden kavimler için mesajlar vardır.  

107.Ve Biz seni âlemlere rahmet olarak gönderdik.

(Bak. 9.61,128*16.64*21.107*34.28*44.5-6)

108.De ki: Bana ilâhınızın sadece tek bir ilâh olduğu vahyolunuyor. Artık O’na müslüman/teslim olacak mısınız?

109.Eğer yüz çevirirlerse de ki: Ben bunu hepinize açıkladım. Size yapılan bu tehdidin (Kıyamet Günü’nün) yakın mı uzak mı olduğunu ben bilmem! (Bak.7.187*20.15*31.34*33.63*41.47*42.17*43.85*47.18*67.26*72.25* 79.42-44)

110.Şüphesiz ki O/Allah, açıkça söylediklerinizi de gizlediklerinizi de bilir!

111.Ve ben, (ertelemenin) sizin için bir imtihan mı, yoksa bir fırsat mı olduğunu da bilmem.

112.(Rasûl) Dedi ki: Rabbim! Aramızda adaletinle hüküm ver! Ve Rabbimiz Rahman’dır/merhametlidir. İftiralarınıza karşı sığınılacak olan O’dur!

(Gözden Geçirme-2025)